.. ..
Palermo : Een smeltpot van cultuur
Palermo : Een smeltpot van cultuur
Tevreden over dit artikel?
Thank you for rating this article.

Palermo is onweerstaanbaar geworden, een stad van twee seizoenen, zomer en lente. de bezienswaardigheden niet meer op te noemen zo veel, een feest van streetfood en curiosa. Palermo is progressief en bruisend met meer aandacht voor toeristen, voetgangers en fietsers dan welke andere stad in Italië. Keer op keer is er altijd wel iets nieuws te vertellen over de prachtige stad PAlermo in het zuiden van Italië.

Bibliotheek van het 16de -eeuwse Palazzo Branciforte in Palermo

Het bestemmingsplan Palermo

De stad is niet alleen een verzameling van historie, monumenten en wereldculturen het is ook een motor van creativiteit en hedendaagse kunst en cultuur, dit alles nodigt uit om het te gaan ontdekken. Er is de laatste jaren vanuit het nieuwe bestemmingsplan ook flink geïnvesteerd in de culturele ontwikkeling van de stad, neem als voorbeeld de de bijzondere renovatie van het Palazzo Branciforte, een stuk van het cultureel erfgoed van de stad uit de 16de eeuw en waarschijnlijk de woning van de adellijke Nicolò Placido Branciforte Lanza, graaf van Raccuja.  Sinds 2018 is de stad bezig aan een uitgebreid proces van herontwikkeling en herbestemming vooral van de binnenstad, te beginnen met de voetgangerszone wat een groot deel van het historische centrum omvat. 

Vandaag kun je in alle rust een wandeling maken tussen de gezellige bars, winkels en restaurants, van het Teatro Massimo tot aan de kathedraal en langs de beroemde Piazza Quatro Canti, het kloppend hart van Palermo. Op straat kijk je op van de hoeveelheid kunstwerken, streetart, op oude muren en ruïnes die transformeren tot kunstwerken. Teatro Massimo is voor velen een topattractie in Palermo, het grootste operagebouw in Italië, beroemd vanwege de grandioze akoestiek. Het theater gelegen aan het Piazza Giuseppe Verdi, is nog niet zo oud, want het werd geopend aan het einde van de 19de eeuw, het is een fantastisch gebouw, dat van buiten meer op een paleis lijkt dan een theater. Als je tijd hebt is het zeker de moeite waard om een van de rondleidingen te doen, misschien herinner je je nog dat de eindscenes van de laatste Godfather film hier werd opgenomen. 

Palazzo Butera Expositie - Fallen Fruit Photo Wolfgang Trager - Manifesta 12 Palermo 2018

Palazzo Butera

De Fondazione Sicilia besloot dit gebouw in het hart van de stad  in zijn oude glorie hersteld moest worden. In 2007 begonnen ze met grote restauratiewerkzaamheden onder leiding van de wereldberoemde (vrouwelijke) architect Gae Aulenti (1927-2012) bekend van ondermeer de verbouwing van het Muséee d'Orsay in Parijs en Palazzo Grassi in Venetië. Het gebouw is nu een imposante mix met kenmerken van het verleden gecombineerd met moderne functionaliteit. In 2018 werd Palazzo Butera gekocht door kunstverzamelaars Francesca en Massimo Valsecchi. Op de eerste verdieping van het Palazzo Butera creëerden de Valsecchi's een huismuseum. Ze zijn nog van plan om kunstwerken en antiek te verzamelen om iedere kamer van het Palazzo her in te richten.  De gotische zaal werd voltooid in april 2018: het eerste voorbeeld van een coöperatie tussen oude en hedendaagse kunst. De zaal zelf dateert waarschijnlijk uit het einde van de 18e eeuw, maar hier hebben twee hedendaagse kunstenaars, Anne en Patrick Poirier, een tapijt voor ontworpen dat gemaakt werd in Nepal gecombineerd met een serie gekleurde spiegels, geïnspireerd op de kathedralen in Frankrijk. De collecties van het Palazzo Butera zijn dagelijks geopend voor het publiek. Website:  https://palazzobutera.it

Spirituele Monumenten

Met zoveel culturen en verschillende religies zijn de spirituele monumenten van Palermo misschien wel het meest indrukwekkend. De dom van Palermo telt bijna evenveel bouwstijlen als er veroveringen en overheersers van de stad zijn geweest. Ieder tijdperk liet wel een stempel achter, waardoor het een hoogst interessant bouwwerk is geworden. De kerk heeft zelfs ooit als moskee gediend. De bouw werd gestart aan het einde van de 12de eeuw en heeft een schatkamer die waardevolle bezittingen herbergt uit alle voorbijgaande eeuwen. De Arabische invloeden zijn trouwens nog goed zichtbaar, de toren is uit de renaissance. Keizer Frederik II (1250) ligt in de dom begraven. 

Chiesa di Santa Maria dell Ammiraglio

De beroemde Palatijnse kapel van het Koninklijk Paleis stamt ook uit het begin van de 12de eeuw en is een van de best bewaarde voorbeelden van Byzantijnse kunst en bezit de meest schitterende mozaïeken ter wereld. Een andere kerk die je niet mag overslaan is de Arabische-Normandische Chiesa di Santa Maria dell' Ammiraglio (La Matorana), samen met de Dom van het nabijgelegen Monreale staan ze op de Wereld Erfgoedlijst van de UNESCO.  Er wordt wel gezegd dat Palermo wel 1 kerk heeft voor iedere dag van het jaar heeft en dat zou best waar kunnen zijn, als het er zelfs niet meer zijn. Ik ben persoonlijk nooit gedoopt maar ik ben wel een bewonderaar van de pracht en praal in deze kerken, je wordt er soms duizelig van, misschien is wel de bedoeling. Minder bekend maar zeker zo mooi is de Chiesa dell'Immacolata Concezione, een meesterwerk in barokstijl.  (Vlakij, op het Piazza Bellini, vind je het winkeltje I Segreti di Chiostro, met traditoneel Siciliaanse marsepein van Maria Oliviero.) De kerk van San Cataldo uit 1160 ligt net als de Martorana aan het Piazza Bellini en is zeker een bezoek waard als je er toch bent. In de 18de eeuw was het in gebruik as postkantoor, maar een eeuw later werd de kerk weer in ere hersteld en gerestaureerd en het laat de invloeden van Byzantijnse en Islamitische architectuur en decoraties goed zien. 

Chiesa di Santa Maria dell'Ammiraglio

De Beroemdheden

Mijn eerste kennismaking met Palermo begon misschien helemaal op de verkeerde manier, maar daardoor ken ik de stad nu wel in diverse nuances. Ik was (jaren geleden) uitgenodigd op het verjaardagsfeestje van Eleonora Abbagnato, de prima ballerina van de Opera in Parijs op een exclusieve locatie in Terrasini, een badplaats vlak buiten de stad waar ook Domenico Dolce (Dolce & Gabbana) aanwezig was naast wat Agnelli (FIAT) telgen. Meer op mijn niveau ontmoette ik daar Roberta Pellegrino, de vrouwelijke CEO van Ludwig, een Siciliaanse tech startup die in 2019 de Startup World Cup Regional Final won en daarna naar Silicon Valley geëxporteerd werd. Haar taalkundige zoekmachine Ludwig is nu klaar om in China te landen... Palermo is een stad met een rits interessante Italiaanse 'export producten'. En zoals ik al in de titel van dit artikel zei, dit is een echte wereldstad! 

Maria Grazia Cucinotta

Maar laten we de beroemde Italianen die uit Palermo afkomstig zijn vooral niet vergeten. Zoals de eerste Italiaanse astronaut Luca Parmitano, ook topvoetballer Alessandro Toti en de Italiaanse Bond girl Maria Grazia Cucinotta (Il Postino 1994, The World is not Enough 1999) en last but not least Giovanni Falcone en Paolo Borsellino. De laatste twee zijn de heldhaftige rechters die er in slaagden het Italiaanse rechtssysteem te veranderen, zodat ze honderden maffiosi in een groep konden berechten, in plaats van de gebruikelijke decennia te moeten wachten om ze allemaal individueel te berechten. Helaas heeft de maffia ze allebei vermoord. De twee worden vereeuwigd op een prachtige muurschildering op het provinciegebouw van Palermo in de haven.   

Falcone en Borsalino

Musea in Palermo

"Sicilië blijft altijd een eiland", zegt een vriend in Rome tegen mij, afgestudeerd aan de Bocconi universiteit in Milaan en klaar voor een avontuur in Amerika. Maar volgens mij is Sicilië eigenlijk ook een land op zich, met een paar zeer progressieve politici en als je de transformaties een beetje volgt lijkt het eiland een lichtjaar voor op andere zuidelijk regio's van Italië. De musea zijn niet zo stoffig als het Capitolini of Villa Borghese in Rome bijvoorbeeld; wie weinig geld heeft moet creatief zijn, en met deze positieve instelling hebben ze veel bereikt in Palermo, vooral in de buurten rondom de oude haven. Vol met nieuwe initiatieven en microbedrijven, vooral te vinden tussen het Piazza Marina, Piazza Magione en Piazza Sant'Anna, het contrast tussen het oude en het nieuwe Palermo is nog wel aanwezig, want deze buurt heeft een daklozenprobleem die zich vooral rondom het Provinciegebouw verzamelen. In deze buurt liggen een paar aan te bevelen moderne musea rondom een exotische botanische tuinen van de Universiteit van Palermo (Orto Botanico) waar je nu in alle rust een espressootje kunt drinken in een ingerichte serre, de bar ligt naast een mooie museumwinkel vol kunstboeken. Iets verder vind je tentoonstellingen in het  Galleria Arte Moderna (GAM), het Palazzo Abatellis met kunst uit de Renaissance en Palazzo Butera met haar wisselende exposities.

Giardino Garibaldi op het Piazza Marina

Eten in palermo

Je moet echt proberen je vooroordelen over Palermo thuis te laten als je de stad bezoekt. Het Siciliaanse volk is erg gevoelig, maar ook uitermate trots. Dat wil niet zeggen dat ze allemaal even recht door zee zijn, nee, een van de eerste dingen die ik van een typische Siciliaan leerde was dat zijn baas 'dritta così' was, hij boog zijn wijsvinger halfom. Ze zijn trouwens ook de koningen van 'parolacce', het vloeken is hier tot kunst verheven vooral bij gebruik van handengebaren.  Wie dit wil ervaren gaat natuurlijk naar de markt!  Maar Palermo is beroemd om haar markten en dat wil wat zeggen, want elke stad in Italië heeft wel een goede markt. Je eet hier als een koning voor een habbekrats en dat alleen is al een bezoek waard. Wil je de beroemde streetfood markten eens uitproberen loop dan naar Mercato Ballaro, del Capo of  Vucciria, die redelijk centraal zijn gelegen (Zie kaart hieronder). Ballaro is de bekendste van de drie grote markten maar Del Capo is het meest geanimeerd van de 3, dat zich vanaf de wallen van Porta Carini door de steegjes vol geuren en kleuren heenslingert. Vucciria komt vooral 's avonds tot leven waar je op Piazza Caracciolo een echt straatmenu kan eten met vooral gekookte inktvis, vlees op het spit en allerlei vissoorten van de grill.  Het is altijd het eerste wat ik wil doen als ik in Palermo ben, ik geniet van alle kleuren, het geschreeuw, de spijzen, kappertjes van het eiland Pantelleria of de sappige rode Tarocco sinaasappels uit de Etna streek. 

Een van de meest inspirerende slow food restaurants van dit moment is de tuin-bistrot van de cooperatie van de Malaspina jeugdgevangenis in Palermo, een sociale onderneming met jonge werknemers genaamd  Rigenerazioni Onlus. De 'Al Fresco giardino e bistrot'  is een groene oase in het zeventiende-eeuwse Casa San Francesco.  De bakkerij en een atelier zijn volledig gewijd is aan de bereiding van vers ingrediënten en maaltijden voor de stadskantines. Meer details over het project  'Cotti in Fragranza' vind je hier maar ook de online shop waar je hun producten kunt kopen. Zie de bijgaande kaart voor meer details. 

Al Fresco Cotti in Fragranza

Wie zin heeft in een levendige sfeer met ingrediënten van 0 km moet bij FUD langs gaan, de goedbezochte bistro gebruikt haar eigen versie van het Engels, wat ze 'Fudish' noemen, probeer vooral De 'Shek Burger', want dit is de 'best uan'.  FUD vind je recht tegenover het archeologische museum van Antonio Salinas, het heeft een zonnig interieur gesitueerd in een oud klooster met fonteinen en bananenbomen, hier gaan cultuur en eten hand in hand, met op de zondag een uitgebreide brunch die gepaard gaat met een rondleiding door het museum.  In de wijk Cala, dat is bij de jachthaven van Palermo, vindt een ware culinaire renaissance plaats met om de maand de opening van een nieuw restaurant. Hier vind je trouwens ook een nieuw slowfood initiatief: Gagini Social Restaurant. Ooit was het het atelier van een beroemde 15e-eeuwse beeldhouwer, Antonio Gagini. Gasten zitten aan grote tafels en eten samen bij kaarslicht. Gioacchino Gaglio is Gagini's avontuurlijke en getalenteerde chef. Vanaf € 50,- per couvert.

Zie de website voor meer informatie : www.gaginirestaurant.it

Streetfood in Palermo : Inktvisjes, sardientjes en verse vis

Winkelen in Palermo 

Nieuwe voorwaarden voor het stichten van culturele coöperaties in Italie heeft vooral hier in Palermo voor een paar mooie nieuwe samenwerkingen gezorgd. ALAB is een winkeliersvereniging met 80 kleine winkeltjes in en rondom het centrum van Palermo. De leden zijn ambachtslieden en kunstenaars die zich inzetten voor de herinrichting van het leefgebied en de ontwikkeling van een duurzame micro-economie.  Loop even langs het hoofdkantoortje van de vereniging ALAB aan de via Divisi 39, Palermo voor een boekje met de lijst met winkeltjes of bekijk ze allemaal hier op de website https://www.alabpalermo.it/laboratorio

Evenementen in Palermo

Palermo is de kleinkunst van het marionettentheaters nooit vergeten. Het beroemde spel van Orlando Furioso fascineert tot vandaag nog heel Palermo. Orlando Furioso is gebaseerd op het verhaal van Roland, een Frankische ridder in de 8ste eeuw, die diende als commandant op de Bretonse grens van het rijk van Karel de Grote. Het verhaal van Roland is in de Renaissance van Frankrijk naar Italië verhuisd en het werd van Roland Orlando Furioso. Toen ik voor het eerst op ontdekkingstocht ging in de mysterieuze kamer (La Camera delle Meraviglie) in Palermo (zie hieronder) en bij Valeria Giarrusso en Giuseppe Cadili in huis mocht komen kijken, ontdekte ik toevallig een andere schat in de kamer van hun zoontje Antonio; een kamer vol schilderingen van Orlando en rijen met authentieke Siciliaanse marionetten. 

De poppenkamer van Antonio

In november en december is het voor de marionettenartiesten, zoals meester Mimmo Cuticchio showtime! De historische Siciliaanse 'pupari' worden ieder jaar tijdens een festival uit de mottenballen gehaald door de verenigingen die de charme van deze traditie ten volle weten te waarderen. UNESCO heeft het marionettenspel een 'Masterpiece of oral tradition and intabgible heritage of humanity' genoemd. Het Morgana Festival wat in december plaatsvindt is een mooie vermenging van theater- en straatcultuur dat in het taalgebruik terug te vinden is.

Wie graag de marionettenpoppen wil bewonderen, je vindt ze in het Pasqualino Museum in Palermo vanwaar ook het Festival Morgana wordt gepromoot over de gehele wereld. In 2020 vindt het festival verspreid plaats: Acireale, Alcamo, Messina, Palermo, Siracusa, Sortino en Terrasini.  Als je niet direct naar Palermo kunt om deze bijzondere kleinkunst te bewonderen, klik dan op deze link voor een reis door de wereld Mimmo Uticchio en zijn poppentheater en werkplaats aan de Via Bara All'Olivella 95, Palermo -  Website : https://www.figlidartecuticchio.com

Poppenmeester Cuticchio Achille en zoon : Copyright Valerio Bellone

La Camera delle Meraviglie, de kamer van verwondering

Buiten kijf staat voor mij ´La Camera delle Meraviglie´ boven de lijst van 10 beste musea in Palermo, helaas niet openbaar, voor een bezichtiging moet je een afspraak maken. Dit schitterende spirituele kunstwerk dat als privé bezit werd gerestaureerd en onderzocht is een van de meest bijzondere dingen die ik in Palermo gezien heb. Een soort bidruimte vol Arabische tekens die nog niet helemaal zijn ontcijferd, een bijzonder bezienswaardigheid gedocumenteerd door The Sunday Times, The Guardian en The Washington Post, gelegen in de Via Porta di Castro, 239. Voor meer informatie en foto's bezoek mijn eerdere artikel hierover.  Klik hier. 

Kamer van mirakelen in Palermo

Rondom Palermo 

Strikt gesproken hoort Monreale niet bij de stad Palermo, maar de meeste bezoekers zien het toch als een verlengstuk van hun bezoek aan Palermo. Monreale bezit een van ´s werelds meest bijzondere kathedralen. De eenvoudige plaatselijke kerk werd, nadat de Moren bezit namen van Palermo, in 831 getransformeerd tot moskee. Toen de Noormannen de Arabieren uit Palermo verjaagden werd de kerk weer als kathedraal in gebruik genomen. In 1182 werd een nieuwe kathedraal gebouwd en in gebruik genomen in Monreale. De nieuwe kerk werd gebouwd door Arabische, Byzantijnse en Normandische architecten, beeldhouwers en kunstenaars waardoor het een fascinerend geheel is geworden dat allerlei stijlen, tradities en religies vertegenwoordigd. In de binnentuin zie je bijvoorbeeld dat elke pilaar anders van vorm en decoratie is, maar tegelijk een perfecte onderlinge harmonie te zien geeft. Meer over Monreale in dit artikel.  Wie graag  wil genieten van het zonnetje op een strand gaat of naar het mondaine Mondello, de gemeente naast Palermo of reist verder naar Terrasini waar je in hotel Città del Mare de langste waterglijbaan in Italie kunt ontdekken. 

Terrasini : Hotel Città del Mare

Kaart van bezienswaardigheden in dit artikel

Foto-impressies van Palermo

Dit is een selectie foto's het album Palermo. Voor alle 51 foto's klik op de volgende link : https://photos.app.goo.gl/4nUyp94f128d6ow33
ozio_gallery_lightgallery
Meer informatie: Visit Palermo
Contactgegevens
Via Alloro 19
90134
Palermo
(PA)
Sicilië
Italië
Website: https://www.visitpalermo.it
Telefoon: (+39) 091-7838185
Kaart ligging :

Vandaag op sociale media over Sicilie

Dolcevia.com heeft meer dan 20 facebook pagina's over diverse onderwerpen. Je vindt hiervan een overzicht op deze pagina.